Eenzaamheid, hoe herken je de signalen?

Eenzaamheid is een groeiend probleem. En niet alleen onder ouderen; het fenomeen komt in alle leeftijdscategorieën voor. Daar komt nog bij dat eenzaamheid vaak niet eenvoudig op te sporen is. Toch is het essentieel het probleem tijdig aan te pakken, om erger te voorkomen. Hoe herken je de signalen?

Eenzaamheid komt vaker voor dan je waarschijnlijk denkt. Maar liefst 30% van de Nederlandse bevolking voelt zich eenzaam en 10% ervaart zelfs een ernstige mate van eenzaamheid. Daarom is het zo belangrijk om eenzaamheid te kunnen herkennen, stelt Valentina Schippers, afdelingsmanager inkomensdienstverlening bij Sociale Zaken.

Indicatie voor eenzaamheid

‘Als het gaat om eenzaamheid, denken we vaak vooral aan ouderen,’ zegt Valentina. ‘Terwijl in werkelijkheid ook veel jonge mensen eenzaam zijn. Jongeren zijn weliswaar continu in de weer met hun smartphone, waardoor ze vaak veel contacten hebben, maar het aantal contacten is geen goede indicatie voor eenzaamheid. Het gaat erom of iemand betekenisvolle contacten heeft. Bij eenzaamheid ontbreken die. En als je op die manier naar het fenomeen kijkt, dan zie je dat eenzaamheid in alle lagen van de bevolking voorkomt.’

Onderzoek naar eenzaamheid

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen zich iets vaker eenzaam voelen dan mannen. Ook in de leeftijdsgroepen 30-50 en 50-64 jaar komt eenzaamheid net iets vaker voor. Maar de verschillen zijn klein. Vooral mensen die gescheiden zijn of van wie de partner is overleden, blijken het meest eenzaam. Ook bijstandsgerechtigden zijn relatief vaker eenzaam. Onder deze groepen komt bovendien de meest ernstige vorm van eenzaamheid voor.

Negatieve spiraal

‘Ernstige eenzaamheid is een probleem waar mensen meestal niet zonder hulp uit komen,’ vertelt Valentina. ‘Wat je vaak ziet is dat de mensen die zich eenzaam voelen de leegte in hun bestaan proberen op te vullen door bijvoorbeeld overmatig te gaan drinken of eten of veel spullen te kopen, wat uiteindelijk tot schulden leidt. Daardoor komen ze in een negatieve spiraal terecht en raken ze steeds meer in een isolement.’

Signalen herkennen

Het is dan ook belangrijk om eenzaamheid in een zo vroeg mogelijk stadium te herkennen, stelt Valentina. ‘Juist omdat veel mensen zich ervoor schamen, is het enorm belangrijk om te weten op welke signalen je moet letten en hoe je die kunt interpreteren.’ Wat zijn dan die signalen? ‘Je moet bijvoorbeeld alert zijn als mensen zichzelf lichamelijk verwaarlozen. Maar ook depressieve klachten kunnen een indicatie voor eenzaamheid zijn. Of wanneer iemand heel weinig buiten komt.’ Uiteindelijk gaat het bijna altijd om een combinatie van factoren. ‘Daarom is het ook zo belangrijk om goed door te vragen,’ benadrukt Valentina. ‘Want alleen op die manier kun je achterhalen of er meer aan de hand is.’

Stimuleren

En wanneer je eenzaamheid signaleert, wat dan? ‘Dan is het zaak om door te verwijzen naar de juiste instanties of personen die integraal hulp kunnen bieden. Naar iemand die het probleem niet eenzijdig bekijkt, maar het complete plaatje meeneemt.’ En uiteraard is voorkomen nog altijd beter dan genezen. Valentina: ‘Eenzaamheid kan worden voorkomen door positief te blijven, in contact te blijven met mensen en te investeren in betekenisvolle relaties. Voor sommige mensen is dat echter niet vanzelfsprekend. Coaching, begeleiding, cursussen en het aanbieden van handvatten kan stimuleren om uit een negatieve spiraal te komen.’


Klik hier voor meer informatie over onze (VR) trainingen.

Benieuwd naar de mogelijkheden van een VR training voor het sociaal domein?

* verplichte velden
« terug naar Blog