Heeft de zzp’er nog toekomst?

In de Nederlandse wetgeving is voor zzp’ers geen eigen plek. De meer dan een miljoen mensen die zichzelf als freelancer verhuren, zijn daarom gebonden aan het arbeidsrecht voor werknemers. Daar worstelt de overheid mee. Om misbruik van de economisch zwakkeren tegen te gaan, zegt de overheid dat ze de zzp’er wil beschermen. Maar is dat wel het échte probleem? Daarover gaat het onlangs verschenen boek ‘Vogelvrij verklaard. Het arbeidsrecht van de zzp’er’ van juridisch adviseur mr. drs. Joop der Weduwen. In dit blog vertelt hij erover.

Waarom heeft u dit boek geschreven?

‘Vanaf eind jaren ’80 heb ik mij beziggehouden met de beoordeling van arbeidsrelaties en het vraagstuk zelfstandigheid. Ook ben ik betrokken geweest bij het tot stand komen van de VAR. Toen in 2015 de wet DBA werd aangekondigd en in 2016 werd ingevoerd, dacht ik direct: Hier gaat iets vreselijk mis. Mijn zorgen bleken terecht, want de Wet DBA werd één groot debacle. Men probeerde iets in te voeren wat in de jaren ’80 ook al mislukt was. Helaas bleek men maar weinig te hebben geleerd van de lessen uit het verleden. Ik vond het nu hoog tijd om dat verleden, maar ook de toekomst, in een boek vorm te geven.’

Waar gaat het boek over?

‘In de wet- en regelgeving is geen eigen plek voor zzp’ers. Dat betekent dat mensen die zichzelf als freelancer verhuren, te maken krijgen met het arbeidsrecht dat gericht is op werkgevers en werknemers. En dat is een heel gewrongen constructie. Dat probleem had men in de jaren ’70 en ’80 al gezien, maar in al die tijd is er dus nog steeds niks van geleerd.’

Waar lopen zzp’ers met de Wet DBA tegenaan?

‘De Wet DBA regelt eigenlijk alleen de afschaffing van de VAR. De VAR was voor zzp’ers als het ware een vrijbrief om te mogen ondernemen en voor opdrachtgevers om hen te kunnen inhuren zonder dat er sprake was van werkgeverschap. Maar doordat de VAR is afgeschaft, zijn we weer terug bij de situatie uit de jaren ’80, waarin alleen nog maar het arbeidsrecht te beoordelen is. Zonder aparte plek voor zelfstandigen dus. En dan kun je al snel tot de aanname komen, dat een freelancer of zzp’er als werknemer aangemerkt moet worden.’

Hoe komt dat in de praktijk tot uiting?

‘Heel veel mensen hebben daar last van. Neem het bedrijf Deliveroo, waar fietsers maaltijden rondbrengen. In november vorig jaar stuurde het bedrijf alle fietskoeriers met een arbeidscontract de laan uit. Wie voor Deliveroo wil blijven werken, moet als zzp’er aan de slag, want dat is goedkoper voor het bedrijf. Mensen die eerst werknemer waren, worden zo plotseling gedwongen om als zelfstandige door het leven te gaan. De omgekeerde wereld. Niet de persoon bepaalt of hij als zelfstandige wil of gaat werken, maar zijn werkgever/opdrachtgever.’

Welke rol speelt de politiek hierin?

‘Ik denk dat dit soort uitwassen ontstaan doordat de wetgever en de handhaver (Belastingdienst) niet in staat is om een goede regeling voor elkaar te krijgen. Het kabinet Rutte III heeft nu een nieuwe systematiek bedacht, die in 2020 ingevoerd zou moeten worden en die helaas niet veel beter is dan wat we tot nu toe voorbij hebben zien komen. Daarom heb ik het boek, als een schot voor de boeg (bezint eer ge begint) op 17 januari aangeboden aan Tweede Kamerlid Steven van Weyenberg, die namens D66 woordvoerder is over de zzp-dossiers.’

Wat is volgens u de oplossing?

‘Tegen zzp’ers, opdrachtgevers en vooral ook tegen de politiek en de uitvoerende instanties zou ik willen zeggen: Kijk wat er in het verleden is gebeurd en probeer hier lering uit te trekken. Dan kom je misschien tot een betere regelgeving. Dé oplossing is denk ik alleen te vinden in een samenwerking tussen de politiek en de maatschappelijke partijen. Want gezamenlijk draagvlak is de enige manier om te komen tot een gedegen oplossing die een langer leven beschoren is dan de Wet DBA. En een beetje inhoudelijke en historische kennis helpt.’

Joop der Weduwen is oprichter van Juridisch Eerste Hulp bij Ondernemen en als partner aangesloten bij de Professionals Q’lub.


Klik hier voor meer informatie over onze (VR) trainingen.

Benieuwd naar de mogelijkheden van een VR training voor het sociaal domein?

* verplichte velden
« terug naar Blog